Το σύμπαν πρέπει να είναι γεμάτο από φωνές που καλούν από αστέρι σε αστέρι, σε μυριάδες γλώσσες. Κάποια μέρα θα συμμετέχουμε σε αυτή τη συζήτηση.
Άρθουρ Κλαρκ, 1917-2008, Βρετανός συγγραφέας επιστ. φαντασίας
Η φωνή φανερώνει την ταυτότητα του κάθε ανθρώπου. Με τη φωνή μας θα τραγουδήσουμε, θα φωνάξουμε για βοήθεια, θα γελάσουμε, θα ζητωκραυγάσουμε τη νίκη της ομάδας μας ή την απογοήτευση μας σε μια διαδήλωση, θα θυμώσουμε, θα αγαπήσουμε. Με τη φωνή μας θα εκφράσουμε όλα μας τα συναισθήματα θετικά και αρνητικά και με τη φωνή μας θα βγάλουμε όλα μας τα ζόρια. Αν ένας τραγουδιστής τραγουδάει σωστά ή όχι, αν ένας ηθοποιός αποδίδει σωστά τον ρόλο του ή όχι, αν μια δασκάλα, καθηγήτρια ή νηπιαγωγός κάνει καλό μάθημα ή όχι, αυτό εξαρτάται κατά βάση από το πώς εκφράζεται με τη φωνή. Με γνώμονα πάντα τις γνώσεις και τις τεχνικές καταρτίσεις που απαιτεί το κάθε επάγγελμα.
Η φράση « φωνάζω από τα βάθη της ψυχής μου» αντανακλά τη σπουδαιότητα και την ισχύ της φωνής ως μέσου έκφρασης. Δεν είναι τυχαίο που πολλά έντυπα μέσα φέρουν τίτλο π.χ. «Η φωνή του εκπαιδευτικού» ή «Η φωνή του πολίτη» κ.λπ., θέλοντας προφανώς να τονίσουν τη βαρύτητα του λόγου τους.
Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν διάφορα ήδη επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων. Όμως ο προφορικός λόγος προσφέρει τη μεγαλύτερη δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας ανάμεσα στους ανθρώπους. Συνδετικός κρίκος της άμεσης επικοινωνίας και του προφορικού λόγου είναι η φωνή. Έτσι, η φωνή είναι απαραίτητη στον κοινωνικό άνθρωπο.
Η φωνή μας ταυτίζεται με τον χαρακτήρα μας και φανερώνει το ταπεραμέντο μας. Αναγνωρίζουμε τους δικούς μας ανθρώπους από τη φωνή τους από τη στιγμή ακόμη της γέννησής μας. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε έναν άνθρωπο ντροπαλό, δυναμικό και με αυτοπεποίθηση χωρίς να τον δούμε, ακούγοντας μόνο τη φωνή του. Επιπλέον, καταλαβαίνουμε αν ο άλλος είναι κουρασμένος σωματικά ή ψυχολογικά. Το ίδιο ισχύει και με τον συναισθηματικό μας κόσμο. Από τη φωνή μας αντιλαμβανόμαστε τη διάθεση αλλά και την ψυχολογική κατάσταση κάθε ατόμου. Καταλαβαίνουμε πότε είναι χαρούμενος, ευδιάθετος, θυμωμένος, απογοητευμένος, στεναχωρημένος κ.λπ. Δεν είναι λίγες οι φορές που λέμε ή ακούμε «Τι έχεις σήμερα; Ακούγεσαι πολύ χαρούμενη/ος!» ή το αντίθετο «Μα τι έπαθες σήμερα; Γιατί ακούγεσαι στεναχωρημένη/ος ή κουρασμένη/ος;»
Η φωνή μας επηρεάζεται από τις συνήθειές μας, από τον τρόπο που εκφραζόμαστε, και από το επάγγελμά μας. Το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και καφέ, είναι από τους παράγοντες που επηρεάζουν τη φώνηση μας. Ακόμη, οι φίλαθλοι, που φωνάζουν στα γήπεδα και γενικά όσοι συνηθίζουν να μιλάνε δυνατά, συχνά βραχνιάζουν γιατί οι φωνητικές πτυχές αναγκάζονται να συγκλείνουν βίαια. Κάποιοι άλλοι έχουν κακό συντονισμό αναπνοής και φώνησης με αποτέλεσμα να πιέζονται, να κουράζονται, και να βραχνιάζουν. Άλλοι ψιθυρίζουν πιστεύοντας ότι έτσι προστατεύουν την κουρασμένη τους φωνή, ενώ τελικά οι φωνητικές πτυχές έχουν ατελής σύγκλειση. Οι επαγγελματίες φωνής επίσης,(εκπαιδευτικοί, τραγουδιστές, ηθοποιοί, τηλεφωνητές, πωλητές, στρατιωτικοί, γυμναστές-προπονητές κτλ) συχνά νιώθουν πόνο και πίεση κατά την ομιλία λόγο κατάχρησης της φωνής.
Η λειτουργία της φωνής μας
Η αναπαραγωγή της φωνής μας είναι μια λειτουργία που παράγεται μέσω της διαδικασίας της αναπνοής και είναι μια από τις πολλές σύνθετες λειτουργίες που εκτελεί το ανθρώπινο σώμα. Εκτός από τους πνεύμονες και το διάφραγμα, το οποίο συμβάλλει στη διαδικασία της αναπνοής, ο λάρυγγας είναι το τμήμα του λαιμού που περιβάλλει και προστατεύει τις φωνητικές μας χορδές (ή καλύτερα φωνητικές πτυχές). Όταν απλά εκπνέουμε οι φωνητικές πτυχές είναι ανοιχτές. Έτσι ο αέρας περνά ελεύθερα προς την τραχεία και τους πνεύμονες. Για να παραχθεί ήχος, οι φωνητικές πτυχές προσάγονται, κλείνοντας το ενδιάμεσο κενό και πάλλονται με τη ροή του αέρα που εξέρχεται. Η ολοκλήρωση της φώνησης γίνεται στη στοματική κοιλότητα. Με τις κινήσεις και τις θέσεις που παίρνει η γλώσσα, τα χείλη και η κάτω σιαγόνα σχηματίζονται τα φωνήεντα και τα σύμφωνα (www.vocalmagicworld.gr).Η παραγωγή της φωνής θέλει ενεργητικότητα. Δεν είναι παθητική λειτουργία του σώματος.
Η φωνή μας χαρακτηρίζεται από την ένταση, το ύψος του θεμελιώδους τόνου (ο ρυθμός ταλάντωσης των φωνητικών χορδών ονομάζεται θεμελιώδης συχνότητα (F0) – από το αγγλικό frequency και τον αριθμό 0 αντίστοιχα) και μετριέται σε κύκλους ανά δευτερόλεπτο (Hz).5 ) και από τη χροιά της φωνής. Η ένταση του ήχου εξαρτάται από τη δύναμη του αέρα κατά την εκπνοή και το εύρος της δόνησης των φωνητικών χορδών. Το ύψος του θεμελιώδους ήχου καθορίζεται από το μήκος και το πάχος των φωνητικών χορδών. Τέλος, η χροιά ή χρώμα της φωνής εξαρτάται και ρυθμίζεται από τις αεροφόρες κοιλότητες που βρίσκονται πάνω από τη γλωττίδα, όπως η λαρυγγική κοιλία, ο φάρυγγας, οι παραρρίνιοι κόλποι και η στοματική κοιλότητα και από αυτές που βρίσκονται κάτω από τη γλωττίδα, όπως η θωρακική κοιλότητα και η τραχεία (Ζιάβρα,2009).
Επομένως, η φωνή διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και αυτή είναι η μαγεία της. Οι ατομικές διαφορές στο ηχόχρωμα της φωνής μας είναι αποτέλεσμα των ανατομικών διαφορών του κάθε ανθρώπου ως προς τα αντηχεία, το μήκος του λάρυγγα και τις φωνητικές μας πτυχές που έχουν διαφορετικό μήκος και πάχος. Οι άντρες έχουν μεγαλύτερο λάρυγγα, μεγαλύτερες και παχύτερες φωνητικές χορδές, έτσι έχουν φωνή με χαμηλότερο τόνο σε σύγκριση με τις γυναίκες.
Παρόλα αυτά η φυσιολογική παραγωγή της φωνής, αν για κάποιους λόγους δεν χρησιμοποιείται σωστά, είναι πιθανόν να διαταραχθεί και να οδηγήσει στις διαταραχές φωνής ή αλλιώς δυσφωνίες (θα ακολουθήσει σύντομα σχετικό άρθρο.)
Πολίνα Ζιπητή
Λογοθεραπεύτρια- Φωνοθεραπεύτρια
Positivum Center 