Η άφιξη ενός νέου μωρού μπορεί να φέρει πολλές αλλαγές σε μια οικογένεια. Οι γονείς αφιερώνουν αρκετή ενέργεια για τις προετοιμασίες, και αφού φτάσει το μωρό, μεγάλο μέρος της προσοχής της οικογένειας στρέφεται στη φροντίδα του νεογέννητου.
Όλη αυτή η αλλαγή μπορεί να είναι δύσκολη για τα μεγαλύτερα αδέλφια να τη χειριστούν. Το γεγονός αυτό ισοδυναμεί με μια δυναμική αλλαγή στη ζωή του παιδιού, πράγμα που σημαίνει ότι χρειάζεται χρόνο και υποστήριξη για να προσαρμοστεί και να αποδεχτεί τη νέα κατάσταση.
Οι γονείς μπορούν να προετοιμάσουν τα παιδιά για τον ερχομό του νέου μέλους στην οικογένεια. Συζητώντας την εγκυμοσύνη με όρους που έχουν νόημα στα παιδιά, κάνοντας κάποιες ρυθμίσεις και συμπεριλαμβάνοντας τα παιδιά στη φροντίδα του νεογέννητου μπορούν να κάνουν τα πράγματα ευκολότερα για όλους.
Η ζήλια είναι υγιής και φυσιολογική και γεννιέται από το γεγονός ότι τα παιδιά αγαπούν. Το συναίσθημα αυτό που μας δημιουργεί τόσα προβλήματα αντιπροσωπεύει την ανάπτυξη του παιδιού ως προς την ικανότητα του να αγαπήσει. Μην ξεχνάμε πως ένα νήπιο, δεν είναι ικανό να αιτιολογήσει τις συμπεριφορές των ενηλίκων. Το μόνο που διαθέτει είναι το ένστικτό του, το οποίο εκείνη τη στιγμή του λέει πως δεν παίρνει την προσοχή που θα ήθελε να έχει.
Πώς εξωτερικεύει ένα παιδί το συναίσθημα της ζήλιας;
Ένα παιδί που ζηλεύει μπορεί να εκφραστεί με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Μπορεί να γίνει επιθετικό στο βρέφος ή μαζί σας χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Εκνευρίζεται εύκολα χωρίς απαραίτητα να υπάρχει συγκεκριμένη αιτία. Δυσκολεύεται να προσαρμοστεί και υιοθετεί αντικοινωνική συμπεριφορά. Αρνείται να πάει στο σχολείο, να συμμετάσχει σε κοινωνικές εκδηλώσεις και εξόδους. Αρνείται να φάει ή αποκτά ιδιοτροπίες στο φαγητό τις οποίες δεν είχε πριν. Μπορεί να αρχίσει να μιμείται συμπεριφορές του βρέφους, να μιλάει ή να κλαίει σαν μωρό. Παρουσιάζει διαταραχές στον ύπνο του. Αρνείται ή δυσκολεύεται να κοιμηθεί, ξυπνάει στη μέση της νύχτας, θέλει να κοιμηθεί στο δωμάτιό σας ή «βρέχει» το κρεβάτι του.
Όταν η ζήλια «κρύβεται»
Κάποια παιδιά, λόγω χαρακτήρα και προσωπικότητας, δεν δείχνουν καθαρά τη ζήλια τους. Για παράδειγμα, δεν γίνονται ποτέ επιθετικά, δείχνουν πως αγαπούν το αδελφάκι τους, αλλά με την πρώτη ευκαιρία του παίρνουν το μπιμπερό ή μπαίνουν μέσα στην κούνια του προσποιούμενα τα βρέφη. Σε αυτή την περίπτωση, αυτό που οφείλουμε να κάνουμε είναι να τα βοηθήσουμε να «εξωτερικεύσουν» αυτή τη ζήλια. Να τους εξηγήσουμε πως κάθε συναίσθημα είναι υπαρκτό και αποδεκτό. Όλο αυτό να τους το εξηγήσουμε χαρίζοντάς τους παράλληλα μεγάλες δόσεις στοργής και τρυφερότητας.
Πώς θα βοηθήσω το μεγαλύτερο μου παιδί να αποδεχτεί πιο εύκολα τον ερχομό του νέου παιδιού;
• Προετοιμάστε το παιδί σας για την άφιξη του νέου μωρού. Δείτε μαζί του παλιές φωτογραφίες του όταν αυτό ήταν μωρό, έτσι ώστε να θυμηθεί ότι και αυτό είχε την ίδια προσοχή και φροντίδα που λαμβάνει το νέο μωρό.
• Προσπαθήστε να περνάτε λίγο χρόνο μόνοι με το μεγαλύτερο παιδί σας σε τακτική βάση, έτσι δεν αισθάνονται ότι πρέπει να διεκδικούν την προσοχή σας.
• Επιτρέψτε στο μεγαλύτερο παιδί σας να έχει ενεργό ρόλο στη ζωή του μωρού, αφήνοντάς το να βοηθήσει με την φροντίδα του μωρού, π.χ. βοηθώντας σας να αλλάξετε μια πάνα. Μπορεί να σας εκπλήξει με το πώς μπορεί να βοηθήσει στην καθημερινότητα του βρέφους. Αν όμως το παιδί σας δεν θέλει να εμπλακεί μην το πιέσετε. Υπάρχουν παιδιά που αρχικά επιλέγουν να αγνοήσουν την ύπαρξη του βρέφους μέχρι να προσαρμοστούν στην αλλαγή.
• Προσπαθήστε να μην κάνετε σημαντικές αλλαγές στη ρουτίνα του παιδιού σας μόλις το βρέφος έρθει στο σπίτι. Όπως για παράδειγμα τις συνήθειες του ύπνου του παιδιού. Αν πιστεύετε πως θα χρειαστεί να γίνουν κάποιες αλλαγές καλό θα ήταν να γίνουν πριν από τη γέννηση του μωρού ή κάποιους μήνες μετά τον ερχομό του βρέφους.
• Μην κάνετε συγκρίσεις μεταξύ των παιδιών σας όπως “Θα ήθελα να φας όλο σου το φαγητό όπως κάνει η/ο αδερφή/ός σου”. Αυτό μπορεί να κάνει το παιδί σας να αισθάνεται ότι δεν είναι αρκετά καλό.
• Αν το παιδί σας ξεκινήσει να μιμείται συμπεριφορές του βρέφους, μην το τιμωρήσετε. Είναι απλά ένας τρόπος για να αντιμετωπίσει τα συναισθήματα που νιώθει, όπως η ζήλια.
• Αναγνωρίστε τα συναισθήματά του παιδιού. Είναι φυσιολογικό να αισθανθεί μια σειρά από συναισθήματα σχετικά με αυτή τη νέα αλλαγή στην οικογένειά του. Ξαφνικά πρέπει να σας μοιραστεί μαζί με κάποιον που απαιτεί ένα εξαιρετικό μερίδιο του χρόνου και της προσοχής σας.
• Αναγνωρίστε τις στιγμές που το παιδί σας φέρεται όμορφα και τρυφερά προς το βρέφος.
• Αφήστε το παιδί σας να σας επισκεφθεί στο μαιευτήριο, ιδανικά όταν δεν υπάρχουν άλλοι επισκέπτες έτσι ώστε να νιώσει την γέννηση του βρέφους ως ένα οικογενειακό γεγονός.
Αυτό που δεν θα πρέπει να ξεχνάμε είναι πως κάθε παιδί έχει τη δική του προσωπικότητα, είναι μοναδικό και το τελευταίο πράγμα που θέλει είναι να συγκρίνεται με άλλους. Τα παιδιά, όπως άλλωστε και οι ενήλικοι, χρειάζονται χρόνο για να γνωριστούν. Υπάρχουν παιδιά που πολύ εύκολα προσαρμόζονται στις αλλαγές και άλλα που δυσκολεύονται περισσότερο. Όταν με τον καιρό αρχίσει να γνωρίζει το νέο μέλος της οικογένειας, θα το αποδεχτεί και ευκολότερα. Μην νομίζετε ότι η αρχική αδελφική ζήλια σημαίνει ότι τα παιδιά σας δεν θα έχουν μια καλή σχέση αργότερα – δεν υπάρχει λόγος να μην μάθουν να ζουν με του νέο τους αδελφό ή αδελφή καθώς μεγαλώνουν.
Ιωάννα Θεοφάνους
Κλινική Ψυχολόγος
Positivum Center 